Nargile Parçaları

Nargilenin tütün konulan bölümüne Rüle, uzun gövdesine Ser, dumanı filtre eden suyun olduğu ve fokurdamaların geldiği bölüme şişe, dumanı şişeden alıp ağıza ulaştıran hortuma ise Marpuç denir.

Aslında sıradan bir eşya olan nargileyi özel kılan yüzyıllar boyu ona yüklenen anlamlar. Bu anlamların dışında bir eşya olarak nargileyi oluşturan parçaların da kendilerine göre yapıları biçimleri ve sahip olması gereken özellikleri var. Keyifçilerin tutkun oldugu, pek çok parçadan oluşan nargilenin hazırlanışı aslında hiç zahmetli değil.

Marpuç: Nargilenin gövdesinden dumanın çekildiği uca kadar, hortum dahil bölümün tümü. Marpucun hortumu, koyun derisinden yapılıyor.

Sipsi: Marpucun ucuna takiliyor ve içmek isteyen herkese bir tane veriliyor. Maliyet nedeniyle genelde plastikten yapılıyor. Mermer, kehribar ya da gümüş olanları da mevcut.

Rüle: Tütünün konulduğu ve üzerine közün yerleştirildiği seramik kap.

Tepsi ve rüzgarlık: Tepsi, yere kül düşmesini engeller. Rüzgarlık ta közün sönmesini ve yere düşmesini engeller.

Şişe: Su konulan cam bölüm.

Ser: Dar ve uzun olan boyun kısmı.

Tömbeki: Aromalı tütünler çıkmadan önce kullanılan tek nargile tütünü. Hatay’da yetiÅŸtiriliyor ve aromalılardan daha sert. Güçlü bir ciÄŸer gerekiyor.

Mangır: Nargile kömürü uzun süre dayanmalı. Bu nedenle köz halindeki Pınar ağacının kömürü kullanılıyor. Evde nargile yakmak isteyenler, kolayca tutuşan mangır kömürü kullanıyor.

Nargile Tütünü

Tömbeki içimindeki en büyük özellik sigara tütününden çok farklı bir tütün kullanılmasıdır. Tömbeki tütünü olarak isimlendirilen bu tütün, Ä°ran’ın Isfahan ve Suriye’nin Laskiye civarındaki üretim alanlarında yetiÅŸtirilir. Dünyanın tanınmış en üstün kaliteli tömbeki tütünleri Isfahan tömbekisidir. Ãœlkemizde tömbeki tütünü üretimi ilk kez 1949 yullarunda Laskiye’ye yakun olan Hatay ve Ä°skenderun’da yapılmıştır. Daha sonra bu tütün tipi Konya’nın Hadım ilçesinde de gerçek ekolojik alanını bulmuÅŸtur. Tömbekinin tarımdaki özellikleri oriental tütün üretimi usullerinden farklıdır. Tepe kırımı tatbik edilen tömbekiler sakları ile birlikte hasat edilir. 7-9 gün tarlada bırakılmak suretiyle kurutulurlar. Bu sırada yeteri kadar çiÄŸ teÅŸekkül etmezse kurumakta olan yaprakların üzerine sabahları su püskürtülerek kahverengi beneklerin teÅŸekkülü saÄŸlanır.

Bu tür tarım biçimi sonucu tömbeki tütünün yaprakları 35-40 cm boyunda 20-30 cm eninde büyük kıtalı ve kalın dokulu olur. Renkleri ise açık sarı ve yüzeyleri üzerinde kahverengi benekler oluşur. Nikotin oranları 2-4 olup, çok sert içimlidir. Tatlılık veren indirgen şeker maddeleri de % 10 ve daha fazla olduğunda tatlıcadır.

Tömbeki Fabrikasyonu :

Tömbeki üretimi diğerlerinden basittir ve bir atölye uygulamasına benzerlik gösterir. Hatta bir çok nargile kahvehanelerinde tütünler özel olarak yerinde hazırlanır. Tömbeki harmanı, tütünün yüksek neviyatlarindan oluşur. Üretimi İzmir Sigara Fabrikasında yapılmaktadır. Üretimin ilk adımı % 10-11 oranında olan tütünlerin rutubetleri pulvaziratörlerle % 13 �e çıkarılır. Nevi ve eller tekrar tekrar karıştırılıp harmanlanır. Böylece tömbeki harmanı yoğun el emeği gerektiren ve özenle işlenerek elde edilir.

Sonra bu şekilde hazırlanmış tütün harmanı kasalara doldurulur. Üzerleri örtülerek 24 saat dinlendirilir. Rutubet homojenleşir ardından harman kıyım makinesine verilir ve kalınca yani genelde 10 mm eninde kıyılır. Böylece tömbeki üretimi tamamlanmıştır. Daha sonra % 12 rutubetle ½ kiloluk karton kutulara doldurulur ve üzerlerine etiketleri yapıştırılıp satışa sunulur.

Tömbeki içimi :

Oldukça kalınca kıyılan tömbekiler nargile denilen ve içi su dolu içme aygıtlarının üstündeki özel bir yere lüle tablasında üzerlerine kor durumunda ateş parçalarını koymak suretiyle duman elde edilir. Nargile içiminde amaç, dumanı sudan geçirerek sertliği azaltmaktır.

Nargile içmek bir tutku, bir felsefedir aslında. Bu tutku bir rahatlama ve sohbet yoludur. Çünkü nargile içmek en az 3.5-4 saat sürer. Bu yüzden sigara içimi zamanına siğdırılan temelsiz sohbetlerin, yüzeysel dostlukların nargile felsefesi ile bağdaştırılması mümkün değildir.

Özellikle Beykoz ve Yıldız çini fabrikalarında üretilen ve bu gün sanat eseri sayılabilecek kadar güzel ve deÄŸerli nargileler ile tömbeki özel kıraathanelerde içiliyordu. Ä°lk nargileler ise Hindistan’da kullanıldı. Narçil denilen bir cins büyük Hindistan cevizinin kabuÄŸu oyularak yapılırdı.

Tömbeki ismi verilen, nargilenin en önemli öğesi olan tütün, kıyıldıktan sonra üstü nemli bir havluyla örtülerek bir süre bekletiliyor. Nargilenin iyi olmasının sırrı da iÅŸte burada yatıyor. Ardından rülelere sarılan tömbeki, çelik ÅŸiÅŸlerin yardımıyla tam ortadan deliniyor. Rüleye yerleÅŸtirilen tömbeki, yine ışlatılmış ancak ikiye bölünmüş ve kalın damarları alınmış bir tütün yaprağıyla sarılıyor. Daha sonra sere yerleÅŸtirilerek kısa boylu bir meÅŸe aÄŸacı türü olan pirnal kömüründen elde edilmiÅŸ köz ile yakılıyor. Bu klasik, yani Osmanlı’dan bu yana kullanılan tömbeki türü.

Tömbeki, nargileye özgü özel bir tütün. Bu sigara, puro, enfiye gibi diÄŸer tütünlerden daha kısa boylu, daha geniÅŸ, daha tıknaz bir bitki. Yaprakları daha esmer, daha küçük, daha etli ve tütünden daha dayanıklı. Virginia ve Burley tütünlerinde yüzde 3 - 4, Türk tütünlerinde yüzde 1 - 2 olan nikotin oranı, tömbekide yüzde 10′a kadar çıkabiliyor. Tömbeki Türkiye’de Hatay - Samandag ve Konya - Hadım bölgelerinde üretiliyor. Tütün gibi toplanıyor, ama farkı iÅŸlemlerden geçiyor.

Bir de bunun yanısıra günümüzde bir tömbeki türü daha var. Özellikle gençlerin rağbet ettiği bu tür tömbekler, elma, nane, kayısı, çilek, muz, limon, ananas, kavun, ballı, güllü, capuccinolu gibi keskin kokulu meyve veya bitkilerden yapılıyor.

Bugün pekçok kahvehanede, nargile tütünün alüminyum folyo ile kapatıldığını ve korun folyonun üzerine yerleştirildiğini görebilirsiniz. Bu yeni alışkanlığın iki sebebi var: Uyuşturucu kullanımını engellemek ve tam yanmayan kömürün tütünle temas halindeyken sönmesi durumunda, tiryakinin zehirlenmesini engellemek.

Her tütün olmaz!

Nargilede her tütün kullanılmıyor. Ä°ran’dan ithal edilen koyu renkli, kuvvetli tütün en popüleri. Tütün çok sert olduÄŸu için kullanılmadan önce birkaç kez yıkanır.

Nargileyi yakmak içinse sadece meşe kömürü kullanılır, böylelikle nargile yanarken meşenin kattığı aroma da lezzete dahil olurmuş. Bazı nargile düşkünleri vişne, üzüm gibi meyveleri, bazılarıysa nar ya da gülsuyunu gövde içinde yer alan suya ilave ederek farklı lezzetler elde ederler.

Son yıllarda yaygınlaÅŸan meyve aromalı tütünlere saÄŸlıklı yollardan ulaşılamamaktadır. Çünkü Mısır’dan gelen bu tütünleri Tekel ithal etmiyor. Ancak birisi bu tütünleri getirirse onlardan kilo ile alıyorlar. Meyve aromalı tütünler sıfır nikotin ve sıfır katran içerdigi, ”tömbeki” olarak adlandırılan orijinal nargile tütününden hafif olduÄŸu ve ”güzel koktuÄŸu” (nargilenin insanın üzerine yapışan ve kolay kolay çıkmayan keskin bir kokusu varmış) için fazla raÄŸbet görüyor. Epey de çeÅŸidi var bunların: en çok istek alan elma (kırmızı yani Amasya ve beyaz yani Golden olmak üzere iki çeÅŸit) ve cappucino; bunların yanı sıra meyan kökü, nane, çilek, kayısı ve karışık meyveli olan çeÅŸitleride vardır.

Nargile’yi Ä°lk İçiÅŸ

Nargileyi ilk defa içtiginizdeki koşullar sizin nargileye yaklaşımınızı ve fikirlerinizi etkileyecektir.

Nargileyi ilk defa içtiginizde,

1- Havadar bir yerde oturun. Tercihan açık havada olun. Yoksa çok iyi havalandırılmış bir yerde için. Nargileyi içmediğiniz zamanlarda temiz hava solumanız gerekir. Eğer ortam dumanlıysa sürekli nargile içiyor gibi olursunuz ve bu ilk gün için ağır gelir.

2- Kendinize ait bir nargileyi için. Başkasının nargilesinden otlanmayın. Baktınız olmuyor, içemiyorsunuz nargileyi bırakırsınız.

3- İlk içtiginizde, tömbeki nargilesi içmeyin. İlk içişte en iyisi elmalı nargiledir.

4- Kömürünüzü büyük parçalardan koydurmayın. Küçük kömür ile tütün yanmaz, duman hafif hafif gelir. En iyisi siz kendinizi deneyimli ateşçinin eline bırakın.

5- Mümkünse gürültüsüz ortamda olun. Nargilenin yanında oyun oynamak gibi, kız arkadas gibi dikkatinizi dağıtacak şeyler olmasın.

6- Mümkünse ilk nargile içme deneyiminiz evde olmasın. Kömür hazırlama, ateş düştü gibi şeylerle uğraşmayın.

7- Nargile içerken karnınızın aç olmaması gerekir.

Nargile Kömürü

Nargile kahvelerinin en önemli ayrıntılarından birisi ise şüphesiz ki ateş ve ateşçiler.

En iyi nargile ateşi meşe kömüğründen olur. Dışarıda içilen nargilenin en önemli yanı kömürün size hazır gelmesidir.

Her dakika yeni bir nargilenin tütününü tutuşturmak için koşturan ateşçiler, bir yandan közlerini hazır tutmak diğer yandan, ateşi sönmek üzere olan nargilelerin peşinden koşmaya çabalıyorlar.

Evde nargile içmek için çözülmesi gereken en önemli konu nargilenin kömürüdür. Eğer kömür işini çözerseniz evde nargile içmeyi büyük ölçüde çözmüşsünüz demektir.

Evdeki eş, anne gibi faktörler çözümü imkansız konular başlığı altında ileryeyen günlerde incelenecektir.

Evde nargile içmek için değişik çeşitlerde nargile kömürleri bulunmaktadır.

Bunlar süpermarketlerde hızlı yanan kömür olarak da geçmektedir.

Sakın normal mangal kömürünü evde hergece nargile içerken kullanmaya kalkmayın. Mangal Kömürünü evde yakmaya çalışmanız nargile zevkiniz bir ızdıraba dönüşebilir.

Hazırda yanmış bir mangal varsa bu firsatıda kaçırmayın.

Evde nargile içerken mutlaka rüzgarlık kullanınız.

Mutlaka ve mutlaka yere kömür düşecegini düşünerek kendinize ev içinde uygun bir köşe bulunuz / yapınız.

Nargile Nasıl Hazırlanır ?

Nargile’nin ilk kez kullanıma hazırlanması:

Nargilenizi satın aldığınızda ilk kullanımdan önce, bileşen parçaların dışarıdan hava almasını önleyecek izolasyonunu yapmanız gerekir.

Bu izolasyonu yapmazsanız, içinize nargilenin içinden duman değil, dışarıdan hava gelir.

Hava girişini engellemeniz gereken parçalar:

1- Ser ile Şişe arasında
2- Ser ile Marpuç arasında
3- Ser ile Lüle arasında.

Ser-Şişe arasında : Serin cama girdiği yere tahmini 1,5-2 cm eninde, yeterli miktar uzunluğunda patiska cinsi bir bez parçasını beyaz tutkal ile yapıştırın. Bez parçasını göz kararı birkaç tur atturın. Kurumasını bekleyin.

Ser-Lüle arasına : Lülenin sere girdiği yere tahmini 1,5-2 cm eninde, yeterli miktar uzunluğunda patiska cinsi bir bez parçasını beyaz tutkal ile yapıştırın. Bez parçasını göz kararı birkaç tur attırın. Kurumasını bekleyin.

Siz en iyisi bunları bilin ama nargileyi satınaldığiniz yerden yukarıda işlemleri isteyin. Bunlar sadece birkez yapılacak işlemdir.

Ser-marpuç arası : Marpuçun tahta olan kısmını bir veya iki kat gazete kağıdı ile sere sokun. Nargileyi her marpucu serden çıkartıp marpucun kurumasını sağlayın. Her kullanımınızda bu gazete kağıdını değiştiriniz.

Nargile için kömürün hazırlanması:

Nargilenin en önemli özelliği kömürüdür.

Kömürü tütünün üstüne fazla koyarsanız tütün yanar, dumanla birlikte acı bir tat ağzınıza gelir.

Kömürü tütünün üstüne az koyarsanız kömür yeterince yanmaz, ağzınıza hava gelir.

Evde nargile hazırlamanın en zor tarafı nargilenin kömürünü hazırlamaktır. Eğer kömürü hazırlarsanız sorunu çözmüş demeksinizdir.

Piyasada quick kömür denilen hızlı yanan kömürler vardır. Bunlar normal mangan kömüründen farklıdır.

Kömürlerin bir veya iki parçasını ocak ateşi üstünde yaklaşık 3-4 dakika yakınız.

Kömürün tamamen yanma işleminin bitip koz olduğunu anlamak için ocağın altını kapatınız. Eğer duman çıkıyorsa kömürün yanması henüz bitmemiştir.

Evde, kapalı mekanda normal mangan kömürü ile koz elde etmeye çalışmayınız. Ocağın üstünde normal mangal kömürünün yakılması ne yazık ki mümkün değildir. Eğer piknik gibi bir ortamda mangal bulursanız nargilenizi hemen hazırlayınız.

Nargile hazırlamaya kömürünüz köz olarak hazır oldukdan sonra başlayınız.

Nargilenin Hazırlaması:

1- Şişeyi yeteri miktar su ile doldurunuz. Şişedeki su miktarı serin içine dalacak kadar yüksek, üstte duman için hava kalacak kadar az olmalıdır. Su miktarı tahminen şişenin 3/4 kadarıdır.

Şişenin içine isteğe bağlı olarak süt koyabilirsiniz.Süt koyduğunuzda tütün olarak cappucinolu tütün kullanın. Sütün suya göre daha fazla olan yoğunluğu sebebiyle tütün daha fazla süzecektir.

2- Şişeyi bir masaya koyarak üstüne ser kısmını yerleştiriniz. İzolasyon olarak bezle tutkal kullanmışsanız, bez kısmını ıslatmanızda fayda vardır. Islandığı zaman hem bezin sertliği azalıcak, hem de hacmi genişleyecek, şişeye daha kolay girecektir. Eğer varsa alt tepsinizi de şişeyle ser arasına yerleştiriniz.

3- Üst tepesiyi serin üstüne koyunuz.

4- Lüle’nin içine lülenin aÄŸzına gelecek, taÅŸmıyacak kadar tütün yerleÅŸtiriniz.

5- İsteğe bağlı olarak lülelin üstünü aliminyum folyo ile kaplayınız. Aliminyum folyo kömür ile tütünün temasını daha azaltacaktır. Aliminyum folya konulması isteğe ve zevke bağlı bir tercihtir.

6- Lülenin altını bezle tutkal ile izole ettiyseniz, lülenin altındaki bezi ıslatmanızda fayda var.

7- Marpucun ucundaki tahta kısmını bir kat gazete kağıdı ile sararak, sere sokunuz.

8- Kömürünüzün hazır oldugunu kontrol ediniz, hazırsa kahvenizi yapmaya başlayınız.

9- Kömürünüzü lülenin üstüne yerleştiriniz.

10- Rüzgarlığınızı lülenin üstüne yerleştiriniz. Rüzgarlığınızı ev içinde de kullanmanızı tavsiye ederiz. Kömürün atlama ve sıçrama yapma ihtimali her zaman vardır.

11- Kahvenizi alarak fokurdata-fokurdata nargilenizin tadını çıkartınız.

Nargileyi Taşıma:

Nargileyi taşırken bir elinizle altaki şişeden tutun. Diğer elinizle marpucu ve seri tutarak dengeleyiniz.

Asla sadece serden tutarak taşımayınız. Düşer ve kırılır.

Nargileyi Kullandıktan Sonraki İşlemler:

Nargileyi kullandıkdan sonra

1- Lüle üstündeki kömürü, aliminyomu, içindeki tütünü atınız.

2- Lüleyi, üst tepsiyi yıkayınız.

3- Seri çıkartınız.

4- Marpucu çıkartınız.

5- Şişenin içindeki suyu boşaltıp, temizleyiniz.

Nargilenizi süs amacıyla evinizin baş köşesine yerleştirmek istiyorsanız, lülenin ve serin kurumasını bekleyiniz.

Nargile Temizligi:

Sürekli kullandığınız nargileniz için:

1- Şişe: şişenizi her kullanmanızda temizleyip içini boşaltınız. Zamanla tütünlü su iz bırakabilir.

2- Ser: Ser içi zamanla kömür külü tutar. Ayda bir temizleme fırçası ile temizleyiniz.

3- Marpuç: Marpucunuzu ayda bir fırça ile temizleyiniz.

Ayda bir temizleme tavsiyesi nargilenin günde iki kez içildiği varsayımına göredir.

Kendin Yap Kendin İç

Proje, avrupada yasayan ve bunu aslında esrar içmek için tasarlayan bir vatandaştan arakladım. Oralarda bong diye çağırıyolarmış bunu. Yalnız tamamen aynısını yapacağım diye kasmayın, elde avuçta ne varsa değerlendirin işte. Bunu da fikir almak için kullanın yani.

Ben denedim, çalıştı. Kahvede içtiğim kadar cillop olmasa da evde yapılma için gayet iyi sonuç aldım. Dikkat edilecek bi kaç durum var. Lüle dediğimiz kısımda, tütün ve üstünde köz olacak. Tütünün hemen altından bir bağlantı suyun altına gitmeli. Yani tütünden gelen duman önce suya girecek. Suyun üzerinde bir miktar boşluk olmalı ki duman birikebilsin. İçimize çekeceğimiz dumanı da suyun üstünden alıcaz. Yani suyun üzerindeki boşluktan bir şekilde o dumanı çekebilmemiz gerekli. Buradan duman çekildikçe oluşan yeni boşluğun yerine tütünden yeni taze duman gelecek ve böyle devam edecektir.

Önemli bir şey daha, baglantı yerlerinden kaçırmamasi lazım iyi tat alabilmeniz için.

Nargile alırken nelere dikkat edelim ?

Çok ufak birşey almayın. Temel olarak 3 boy var. En ufak boyları (yüksekliği 30-40 cm kadar olanlar) kesinlikle süs içindir. Her ne kadar içilebileceğini söyleseler de siz almayın. Aslında nargileler arasında çeşitlilik, genelde ser ve marpucun farklılığından kaynaklanıyor. Ser dediğimiz metal kısmı bir kaç çeşit malzemeden yapılıyor. Nikel-krom tarzı kaplama yapıyorlar, bakır döküm kullanıyorlar ve bakır tenekeden yapıyorlar. İlk ikisi fena değildir, yalnız üçüncü seçenek zamanla paslanır, kararır. Suyun içinde kalan serin ucu zamanla pas dolar. Hem içimde keyif kalmaz, hem de sağlığa zararlı hale gelebilir. Nikel olanlar da levha şeklindedir, paslanmaz malzemeden olmasına dikkat edin. Hafif olurlar.

En karizması (cam nargile hariç) döküm olandır, zaten normal içimlikler arasında en pahalısı da budur. Marpucu da almışken büyük boy alın. Çünkü muhtemelen temizliğini iyi yapamayacaksınız, ufak marpuçlar en kısa zamanda tıkanır ya da zarif olduklarından çatlarlar.

Lüle, şişe ve diğer aksesuarlar fiziksel özellikler itibarıyla standarttır genelde. Yani tamamen keyfinize göre seçersiniz. Bunlardan bahsetmiyorum bu yüzden. Ama birkaç tane lüle alırsanız iyi olur. Aynı lülede farklı tütün kullanmazsanız tatları pek fazla karışmaz birbirine.

Bir de özel nargileler var. Tamamen metalden, ya da tamamen camdan oluşan gibi. Tahmin edebileceğiniz tarzda dezavantajları olacaktır bunların. Metal olanın temizlik sorunu olabilir mesela. Şişe kısmının içi görünmediği için zamanla paslanmış mı, ya da pislenmiş mi anlayamazsınız. Cam olanı kullanmak ta her babayiğidin harcı değildir normal olarak. Bir de paranız fazla geliyorsa çanta içinde takım halinde gümüş setler var. Çok güzel duruyorlar.

Lüle ağırlıklı olarak Tophane’de, gövdeyse Beykoz’da üretiliyor. Gövde gümüş ya da kristalden imal ediliyor. Bunların üzerinde yer alan süslemeler, Türk el işçiliÄŸinin en güzel örneklerini halen sergiliyor. Ağızlıksa kehribardan oyuluyor, çünkü o dönemlerde kehribarın mikrop tutmadığına inanılıyormuÅŸ. Günümüzdeyse ağızlıklar plastikten ve de tek kullanımlık.

Kaynak: Turkforum